વાણી રણકાર છે

vicharyatra-12_page_04

મૌલિક “વિચાર”વાણી રણકાર છે

વાણી વિકાસ છે વ્યક્તિત્વનો. વાણી અરીસો છે પરમસત્યનો. શુદ્ધ વાણીમાં ચિત્તનો આનંદ છે. મધુર વાણીમાં વ્યકિતત્વની પારદર્શકતા છે. પારંગત વાણી દુશ્મનને પણ અંગત બનાવે છે અને સત્ય વાણી સંબંધનું અમૃત છે. વાણી સંબંધોના દીપ પ્રગટાવે છે અને વાણી જ ઉજાસ છે પરિવારનો. શિષ્ટ વાણી વિકાસની પરોઢ છે. વાણીમાં વિશ્વને જીતવાની લગની છે. હૃદયની વાણી પરમાત્માની વાણી છે. વાણી સનાતન વિશ્વ છે.
નિર્મળ વાણીમાં એકતા છે અને નિર્મળ વાણીથી જ કટિબદ્ધ સમાજના બીજ રોપાય છે. વાણીમાં સામર્થ છે સફળતાનું.
મનની વાણી વિચાર છે, તનની વાણી સ્પર્શ છે અને હૃદયની વાણી સ્નેહ છે.
કાર્યનું પ્રથમ સોપાન વાણી છે પછી તે વર્તનમાં પરિણામે છે.
વાણી આવકાર છે પ્રભુત્વનો, વાણી અહેસાસ છે સ્વત્વનો, વાણી વિશ્વાસ છે વર્ચસ્વનો.
કારણકે,
વાણી રણકાર છે,
વાણી રણકાર છે,
વાણી રણકાર છે

મૌલિક “વિચાર”

VICHARYATRA JANUARY 2017

“વિચારયાત્રા” E-Magazine/Free-Magazineને વિના મૂલ્યે download કરવા નીચે આપેલ link ઉપર ક્લિક કરો :

front Jan 2017.jpg

VICHARYATRA JANUARY 2017 (સ્વ. શ્રી આતાજીને સમર્પિત)

:Special Thanks :

Shree Suresh Jani & Shree Jugal Kishor

Arti Parikh (Proof Read) & Prakash Suthar (Design & Layout)

VICHARYATRA DECEMBER 2016

front-page

Click Below to Download

VICHARYATRA DECEMBER 2016

 

 

:Special Thanks :  

Arti Parikh (Proof Read) & Prakash Suthar (Design & Layout)

VICHARYATRA E-MAGAZINE Nov’ 2016

front-nov-2016

પ્રિય વાંચક મિત્રો,
આજથી એક વર્ષ પહેલા મારી માતાના જન્મદિન પર “વિચારયાત્રા” E-magazineનો જન્મ થયો હતો. મારી MUMMYને આજે 61 વર્ષ પુરા થાય છે અને વિચારયાત્રાને એક વર્ષ અને આપ સૌ વાંચકમિત્રો અને શુભેચ્છકોના સહકારથી “વિચારયાત્રા” દ્વિતીય વર્ષમાં પ્રવેશ કરે છે. આપ સર્વેના સહકાર બદલ આભાર.

“વિચારયાત્રા” E-magazine download કરવા નીચે આપેલ લિંક ઊપર ક્લિક કરો.

VICHARYATRA E-MAGAZINE Nov’ 2016

કેફિયત – દીવો, દીપક, દીપ

vicharyatra-12_page_29vicharyatra-12_page_30

                    કેફિયત – દીવો, દીપક, દીપ

દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત આવાં શબ્દમાં જ આંતરિક ઉજાસ છે. લગભગ દરેક ધર્મમાં દીપ કે જ્યોત પ્રગટાવવાનો રિવાજ હોય છે. દીપ પ્રાગટ્યમાં દૈવીય શક્તિ તો રહેલી જ છે સાથે સાથે હકારનો અનુભવ પણ છે. આવા દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત જેવાં કુદરતી શબ્દના વપરાશ માત્રથી કવિતા ગઝલ જળહળી ઊઠે છે. આ એક શબ્દના પ્રયોગથી પંક્તિઓના દરેક પ્રાસમાં ઉજાશ ફેલાઈ જાય છે. જ્યોત જેમ નૃત્ય કરે તેમ કાવ્ય/ગઝલ ઊર્મિઓ બની થનગનવા લાગે છે. એટલે જ ઘણાં કવિ/ગઝલકારો આ દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત શબ્દ પ્રયોગ ખુબ માનવંતો રહ્યો છે.
મનમંદિરમાં દેવ બનાવી જેની પૂજા કરતી’તી
આશાના દિવડા પ્રગટાવી ચરણે ફૂલો ધરતી’તી
એ અણમોલા ફૂલો કાં કરમાય છે ? પૂછો તો ખરા
– અવિનાશ વ્યાસ.
સુર અને શબ્દોના અવિનાશી શ્રી અવિનાશ વ્યાસ લેખિત અને ગૌરાંગ વ્યાસ દ્વારા સ્વરબધ્ધ કરાયેલ પારકી થાપણ ફિલ્મની અમર ગીત રચના “પૂછો તો ખરા”માં કવિ અવિનાશ વ્યાસ મનને મંદિર બનાવીને પ્રિયતમા એનાં રંગરસીયા પ્રીતમને દેવ માને છે અને આ ભાંગી રહેલા સંબંધને અજવાળવા આશાના દીવા પ્રગટાવે છે ક્યાંક એ વિખરાઈ અને આછા પડી ગયેલ સપનાઓ પાછા જળહળીત થાય.
ખલીલ ધનતેજવીની લગભગ દર પાંચ ગઝલે એક ગઝલમાં દિવા અને પવનની જુગલબંધીની વાત હોય છે.

જો પતંગિયું હોલવી દેતે તો દુઃખ થાતે મને,

મારો દીવો સીધો વાવાઝોડે ટકરાયો હતો.
~
હશે, મારી ગઝલમાં ક્યાંક અંધારું હશે તો પણ,
ઘણા મિત્રોએ સળગાવ્યો છે દીવો મારા દીવાથી.
– ખલીલ ધનતેજવી

સાચ્ચે જ..મિત્રો જ નહીં પણ ઘણા લેખકોએ ખલીલ ધનતેજવીના પ્રકાશિત શબ્દોથી જ પ્રોત્સાહિત થઇને પોતાની લખવાની દુકાન ચાલુ કરી છે. પણ શબ્દોમાં સચોટ એવા ખલીલ ધનતેજવીની ગઝલમાં અંધારું તો હોય છે પણ શબ્દનો ચાંદ અને વિચારનો સૂરજ હંમેશા ઝળહળતો હોય છે,
સૂરજનો પર્યાય શોધવો અશક્ય છે પણ કવયિત્રી દિવ્યા રાજેશ મોદી લાગ જોઈને જ બેઠી છે કે સ્થિતિ ક્યાંય નબળી થાય અને અશક્યને પણ શક્ય બનાવી દઈએ.
અમે તો આંખમાં વરસાદના વાદળ ભરી બેઠાં,
અચાનક સ્નેહના આવેશમાં આ શું કરી બેઠાં ?
સવારે સૂર્યને થોડો અમે અસ્વસ્થ જોયો’તો,
અહીં તેથી જ તો આકાશને દીવો ધરી બેઠાં !
– દિવ્યા રાજેશ મોદી
ભાગ્યે જ કોઈ ગુજરાતી સુગમ સંગીતનો કાર્યક્રમ એવો હોય જ્યાં અંકિત ત્રિવેદીની શબ્દવર્ષા મોજ બનીને ના વરસતી હોય, અંધારી કોઠડીની અંદર ખુદાની બંદગી કરી ખુદની ખોજ કરતા માણસને પોતાની નજીક લઇ જતી આ પંક્તિ જે લીપી ગુજરાતી પણ ઢબ અને વાણી રાજસ્થાની અને અદા એજ અંકિત ત્રિવેદીની જેમાં કવિ કહે છે કે,

તું તારા દિલનો દીવો થા ને! ઓ રે! ઓ રે! ઓ ભાયા!
રખે કદી તું ઉછીનાં લેતો પારકાં તેજ ને છાયા;
એ રે ઉછીનાં ખૂટી જશે ને ઊડી જશે પડછાયા!
ઓ રે! ઓ રે ઓ ભાયા! તું.
– અંકિત ત્રિવેદી

એક કવિ ભીતરમાં રહેલા રામને જગાડી જીવતરનો દીવડો પ્રગટાવાની વાત કરે છે તો કવિ “કાન્ત” ભીતરમાં ભક્તિનો દીવો પ્રગટાવી રામને પ્રગટ થવા વિનંતી કરે છે.
મારે ભીતર દીવો જલે ,
કે ,રામ તમે પ્રગટો !
મારા પ્રાણમાં પળે પળે ,
કે, રામ તમે પ્રગટો !
         -‘કાન્ત’
પ્રકૃતિના કવિ શ્રી રવીન્દ્ર પારેખને પ્રિયતમાની આંખમાં જ જ્યોતિ દેખાય છે, એને આજીજી કરે છે કે દીવો સહેજ નજીક લઈ આવ તું પણ એમને તો આંખમાં સમાયેલ તેજ સ્પર્શથી પારખવું છે એટલે જ એ દીવાને સહેજ નજીક લાવવાની અરજી કરી પ્રિયતમાને જ નજીક બોલાવે છે અને કહે છે કે,

એક દીવો હાથમાં લઇ આવ તું, 
તે પછી તોફાનને બોલાવ તું.
આંખ છે કે જ્યોત સમજાતું નથી,
સહેજ તો દીવો નજીક લઇ આવ તું.
 – રવીન્દ્ર પારેખ
એ જ કવિ એમના બીજા કાવ્યમાં એ  પોતે જ દીવો છે અને એમના અનુભવના ઉજાસે એમનો આધાર લઈને જીવવાની ખુલ્લા દિલની વાત કરે છે અને કહે છે,

હું છું દીવો –

લો, મારો આધાર લઇને તમેય થોડું જીવો…
– રવીન્દ્ર પારેખ

એક દીવો છાતી કાઢીને
છડેચોક ઝળહળે,
તો એ અંધારાના
સઘળા અહંકારને દળે.
– રમેશ પારેખ

દરેક શૈલીમાં લખનાર કવિ રમેશ પારેખ પણ એક સંઘર્ષ કરતા વ્યક્તિની જાતને દિવા સાથે સરખાવતાં ખુબ સરસ અછાંદસ કાવ્ય આપે છે. આપણી આસપાસનો અંધકાર કે ઉજાસ એ આપણી વિચારશરણી છે એટલે કવિ કવિ હકાર દ્રશ્ય વર્ણવતા કહે છે કે જે વ્યક્તિ છાતી કાઢીને જીવે છે એ એનાં આસપાસ પોતાના અને બીજાના માટે ઉજાસ જ ફેલાવે છે, અંધકારને ક્યાંય દળીને ધૂળ બનાવી દે છે.

મૌલિક “વિચાર”

આંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ.

ankj-sneh-no-dariyoઆંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ.
આંખ જ નશીલો ડંખ છે સાજન, તારી આંખ જ સૂરોનું સગપણ.
તારી આંખમાં મારી જવાની ડોલે, તન અને મનમાં સરગમ બોલે,
તારા આંખમાં રમતી કિકિઓમાં જ,  મારા વિચારોનું થતું સર્જન.
તારી આંખને આવી તેં કેવી ભાષા, બુઠ્ઠી કરે મારી કલમની અણીઓ,
તારી આંખનાં બસ એક જ પલકારે, નાસી છુટે મારુ ઘડપણ.
તારી આંખમાં વસતી આ ચાંદનીમાં, ભીનું થઈ જાય આ સૂકું રણ.
તારી આંખ મારા હૃદયનું સરનામું, તારી આંખ આ અતૂટ સંબંધની સમજણ.
આંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ..

મૌલિક “વિચાર”

Vicharyatra Oct 2016

vicharyatra-12_page_01

પ્રિય વાચક મિત્રો,

વિચારયાત્રાનો આ દિવાળી અંક

કહો કે પછી,

વિચારયાત્રાની ૧૨ મહિનાની સાહિત્યિક સફર….

vicharyatra-12

ઉપરની લીંક ઉપર ક્લિક કરી આપ મિત્રો દિવાળી અંક આપના લેપટોપ/મોબાઈલ/ટેબ્લેટમાં ડાઉનલોડ કરી શકો છો.

સર્વે મિત્રોને દિવાળી નિમિત્તે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ….

નુતન વર્ષાભિનંદન