માતૃભાષા – કેફિયત – 3

 

માતૃભાષા

તત્વમાં સત્વ ભળે એટલે માતૃત્વ પ્રગટે. આજનો મહિમા ખુબ અનેરો છે. માં ભારતીની આરાધના અને માં ગુર્જરીમાં શ્રધ્ધા. ગુજરાતી ભાષાએ મારી માતૃભાષા.

ગુજરાતી ભાષા એટલે શબ્દોનો લીલો પાલવ ઓઢી અને વાક્યો થકી લાગણીની સરિતા વહેતી કરતી મારી નિર્મળ માતૃભાષા.

સમાજનું વડીલ એ માતૃભાષા છે. કારણકે એ જ આપણા સામાજીક મૂલ્યોનાં સંસ્કાર આપે છે. કોઈપણ દેશનું વતની હોય તે તેના દેશની સાથે તેની માતૃભાષાને ખુબ પ્રેમ કરતો હોય છે.

શબ્દોના તોરણ બંધાય અને મન પ્રફુલ્લિત બની ડોલવા લાગે. કારણકે, માતૃભાષામાં કહેવાયેલ કોઈ સરસ પંક્તિ હોય, કવિતા હોય કે સુવિચાર; એના શ્રવણ માત્રથી રુંવાટા ઊભા થઇ જાય. એટલે જ અગાઉ કીધું તેમ “તત્વમાં સત્વ ભળે એટલે માતૃત્વ પ્રગટે.” માંના સ્પર્શથી જ દુનિયાની ગમે તેવી હતાશા અને દુઃખ દૂર થઇ જાય.

દરેક ગુજરાતી પોતાની માતૃભાષાને કંઈક આગવું જ માન આપે છે. ગુજરાતીઓના સંસ્કાર છે કે કોઈ પણ કાર્યની શરૂઆત એમનાં ઇષ્ટદેવની વંદનાથી કરે.

આપણી માતૃભાષા ગુજરાતીને વંદન કરતું પિનાકીન ઠાકોરની કોમળ કલમથી લખાયેલ એક ખુબ જ સુંદર મુક્તક ગુજરાતી સાહિત્યમાં સોનેરી અક્ષરે અમર થઇ ગયું. જેમાં લાગણીઓનાં જળ વડે; જેમાં લાગણીઓ જેવી કે સંવેદના, આસ્થા, દેશપ્રેમ, ભાષાપ્રેમ અને ભાઈચારો જેવા પાંચ લાગણીશીલ પંચામૃત વડે માતૃભાષાને પલાળવાની વાત કરે છે. પવિત્ર શબ્દોને ચંદન સાથે સરખાવી કવિ માતૃભાષાની મૂર્તિને ધાર્મિકભાવથી પ્રયોજતા કહે છે કે ચંદનરૂપી શબ્દોને કાગળ પર ઘસીને માતૃભાષાને શણગારું છું. પુષ્પોસમા સહજ ખિલખિલતાં અને મહેંકતા બે ગઝલ બે કવિતાનાં ફૂલહાર અર્પણ કરીને માતૃભાષાને ગુજરાતી સંસ્કારથી મા ગુર્જરીને અમૂલ્ય મુક્તક ભેટ આપે છે.

લાગણીનાં જળ વડે મર્દન કરું છું,
શબ્દો કાગળ પર ઘસી ચંદન કરું છું,
બે ગઝલ બે કવિતાના પુષ્પો અર્પણ કરી,
પ્રથમ માતૃભાષાને વંદન કરું છું.
_પિનાકીન ઠાકોર

એ બોલે તો ભાષા બને છે વિવેકી,
ઢળેલા નયનમાં શરમનો ઉતારો.
_શોભિત દેસાઈ

ભાષાનો ખૂબ જ પ્રેમાળ અને વિવેકી પરિચય આ પંક્તિમાં કવિ શોભિત દેસાઈ સરસ શરમાળ શબ્દપ્રયોગ સાથે કરે છે. ભાષા કોઈપણ હોય પણ પ્રિયતમનાં ઢળેલાં નયનથી એકેએક શબ્દ વિવેકી બને છે. અહિયાં કોઈ માતૃભાષાની વાત નથી પરંતુ પ્રિયતમાની ઢળેલી પાંપણથી ભાષાનું વિવેકી બનવું કવિને અતિશયોક્તિ લાગે છે.

શબ્દોથી ધનવાન કવિ રઈશ મણિયાર શબ્દો અને ગઝલોથી ખુબ જ રઈશ કવિ છે. અહિયાં એ પણ કહે છે કે,
ભાષા આવડતી નથી તેથી ગઝલ લખું છું,
વાત કંઈ કરવી નથી તેથી ગઝલ લખું છું.
_રઈશ મનીઆર

જયારે બીજી બાજુ મનથી સૂરીલો અને દરેકેદરેક ગુજરાતીઓના દિલ સુધી પહોંચનાર ગઝલકાર આદિલ મન્સૂરી માતૃભાષામાં મિત્રભાવનો અનુભવ વર્ણવે છે. ભાષામાં ન વ્યાપારની દુર્ગંધ હોય કે ન અધિકારની છાંટ, માતૃભાષા તો આપણા સંસ્કાર છે. આદિલ સાહેબ કહે છે કે,

ભાષાનાં અધિકારની વાત જ ક્યાં છે?
ને શબ્દનાં વહેવારની વાત જ ક્યાં છે?
છે મિત્રના જેવો જ અનુભવ “આદિલ”
આ અર્થનાં વ્યાપારની વાત જ ક્યાં છે.
_આદિલ “મન્સૂરી”

કોઈના હૃદયમાં સ્થાન પામવું હોય તો એક અસરકારક રસ્તો છે “ભાષા”. મને લાગે છે કે, મારા વ્યક્તિવનો ઉછેર હંમેશા મારી માતૃભાષા થકી જ થાય છે.

કદાચ એટલે જ થોડાં સમય પહેલાં મને માતૃભાષાને એક જ મુક્તકમાં વર્ણન કરવાની ઈચ્છા થઇ અને થોડું વાંચન કરતાં કરતાં ગુજરાતી ભાષાનાં શબ્દોની મહેંકથી આપણી ભાષા મને આભ જેવડી વિશાળ અનુભવાય.  આપણી અસીમ માતૃભાષા મને કાવ્યમય મુક્તકોથી સ્પર્શવા લાગી અને મને એકેએક મુક્તક એક સમૃદ્ધ ભાષા સમાન લાગ્યું. અને એજ સંદર્ભે એક મુક્તક સૂઝ્યું….

“શબ્દોની વાનગીથી જ્યારે આ આભ ભરાઈ જશે,
દેવતાઓના આગમનથી એ થાળ બની જશે,
એ મહેંકની વર્ષા થશે આભમાંથી
કાવ્યમય એક મુક્તક પણ ભાષા બની જશે!”

_મૌલિક “વિચાર

Advertisements

One comment

  1. પ્રિય મૌલિક ભાઈ
    અલંકારિક શબ્દો વાળું તમારું માતૃભાષા નું લખાણ બહુ ગમ્યું સાથે સાથે ગુજરાતી જાણીતા કવિઓના કાવ્ય વાક્યો પણ સુંદર હતાં જય ભારતની તમામ ભાષાઓ ..

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s