VICHARYATRA DECEMBER 2016

front-page

Click Below to Download

VICHARYATRA DECEMBER 2016

 

 

:Special Thanks :  

Arti Parikh (Proof Read) & Prakash Suthar (Design & Layout)

VICHARYATRA E-MAGAZINE Nov’ 2016

front-nov-2016

પ્રિય વાંચક મિત્રો,
આજથી એક વર્ષ પહેલા મારી માતાના જન્મદિન પર “વિચારયાત્રા” E-magazineનો જન્મ થયો હતો. મારી MUMMYને આજે 61 વર્ષ પુરા થાય છે અને વિચારયાત્રાને એક વર્ષ અને આપ સૌ વાંચકમિત્રો અને શુભેચ્છકોના સહકારથી “વિચારયાત્રા” દ્વિતીય વર્ષમાં પ્રવેશ કરે છે. આપ સર્વેના સહકાર બદલ આભાર.

“વિચારયાત્રા” E-magazine download કરવા નીચે આપેલ લિંક ઊપર ક્લિક કરો.

VICHARYATRA E-MAGAZINE Nov’ 2016

કેફિયત – દીવો, દીપક, દીપ

vicharyatra-12_page_29vicharyatra-12_page_30

                    કેફિયત – દીવો, દીપક, દીપ

દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત આવાં શબ્દમાં જ આંતરિક ઉજાસ છે. લગભગ દરેક ધર્મમાં દીપ કે જ્યોત પ્રગટાવવાનો રિવાજ હોય છે. દીપ પ્રાગટ્યમાં દૈવીય શક્તિ તો રહેલી જ છે સાથે સાથે હકારનો અનુભવ પણ છે. આવા દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત જેવાં કુદરતી શબ્દના વપરાશ માત્રથી કવિતા ગઝલ જળહળી ઊઠે છે. આ એક શબ્દના પ્રયોગથી પંક્તિઓના દરેક પ્રાસમાં ઉજાશ ફેલાઈ જાય છે. જ્યોત જેમ નૃત્ય કરે તેમ કાવ્ય/ગઝલ ઊર્મિઓ બની થનગનવા લાગે છે. એટલે જ ઘણાં કવિ/ગઝલકારો આ દીવો, દીપક, દીપ, જ્યોત શબ્દ પ્રયોગ ખુબ માનવંતો રહ્યો છે.
મનમંદિરમાં દેવ બનાવી જેની પૂજા કરતી’તી
આશાના દિવડા પ્રગટાવી ચરણે ફૂલો ધરતી’તી
એ અણમોલા ફૂલો કાં કરમાય છે ? પૂછો તો ખરા
– અવિનાશ વ્યાસ.
સુર અને શબ્દોના અવિનાશી શ્રી અવિનાશ વ્યાસ લેખિત અને ગૌરાંગ વ્યાસ દ્વારા સ્વરબધ્ધ કરાયેલ પારકી થાપણ ફિલ્મની અમર ગીત રચના “પૂછો તો ખરા”માં કવિ અવિનાશ વ્યાસ મનને મંદિર બનાવીને પ્રિયતમા એનાં રંગરસીયા પ્રીતમને દેવ માને છે અને આ ભાંગી રહેલા સંબંધને અજવાળવા આશાના દીવા પ્રગટાવે છે ક્યાંક એ વિખરાઈ અને આછા પડી ગયેલ સપનાઓ પાછા જળહળીત થાય.
ખલીલ ધનતેજવીની લગભગ દર પાંચ ગઝલે એક ગઝલમાં દિવા અને પવનની જુગલબંધીની વાત હોય છે.

જો પતંગિયું હોલવી દેતે તો દુઃખ થાતે મને,

મારો દીવો સીધો વાવાઝોડે ટકરાયો હતો.
~
હશે, મારી ગઝલમાં ક્યાંક અંધારું હશે તો પણ,
ઘણા મિત્રોએ સળગાવ્યો છે દીવો મારા દીવાથી.
– ખલીલ ધનતેજવી

સાચ્ચે જ..મિત્રો જ નહીં પણ ઘણા લેખકોએ ખલીલ ધનતેજવીના પ્રકાશિત શબ્દોથી જ પ્રોત્સાહિત થઇને પોતાની લખવાની દુકાન ચાલુ કરી છે. પણ શબ્દોમાં સચોટ એવા ખલીલ ધનતેજવીની ગઝલમાં અંધારું તો હોય છે પણ શબ્દનો ચાંદ અને વિચારનો સૂરજ હંમેશા ઝળહળતો હોય છે,
સૂરજનો પર્યાય શોધવો અશક્ય છે પણ કવયિત્રી દિવ્યા રાજેશ મોદી લાગ જોઈને જ બેઠી છે કે સ્થિતિ ક્યાંય નબળી થાય અને અશક્યને પણ શક્ય બનાવી દઈએ.
અમે તો આંખમાં વરસાદના વાદળ ભરી બેઠાં,
અચાનક સ્નેહના આવેશમાં આ શું કરી બેઠાં ?
સવારે સૂર્યને થોડો અમે અસ્વસ્થ જોયો’તો,
અહીં તેથી જ તો આકાશને દીવો ધરી બેઠાં !
– દિવ્યા રાજેશ મોદી
ભાગ્યે જ કોઈ ગુજરાતી સુગમ સંગીતનો કાર્યક્રમ એવો હોય જ્યાં અંકિત ત્રિવેદીની શબ્દવર્ષા મોજ બનીને ના વરસતી હોય, અંધારી કોઠડીની અંદર ખુદાની બંદગી કરી ખુદની ખોજ કરતા માણસને પોતાની નજીક લઇ જતી આ પંક્તિ જે લીપી ગુજરાતી પણ ઢબ અને વાણી રાજસ્થાની અને અદા એજ અંકિત ત્રિવેદીની જેમાં કવિ કહે છે કે,

તું તારા દિલનો દીવો થા ને! ઓ રે! ઓ રે! ઓ ભાયા!
રખે કદી તું ઉછીનાં લેતો પારકાં તેજ ને છાયા;
એ રે ઉછીનાં ખૂટી જશે ને ઊડી જશે પડછાયા!
ઓ રે! ઓ રે ઓ ભાયા! તું.
– અંકિત ત્રિવેદી

એક કવિ ભીતરમાં રહેલા રામને જગાડી જીવતરનો દીવડો પ્રગટાવાની વાત કરે છે તો કવિ “કાન્ત” ભીતરમાં ભક્તિનો દીવો પ્રગટાવી રામને પ્રગટ થવા વિનંતી કરે છે.
મારે ભીતર દીવો જલે ,
કે ,રામ તમે પ્રગટો !
મારા પ્રાણમાં પળે પળે ,
કે, રામ તમે પ્રગટો !
         -‘કાન્ત’
પ્રકૃતિના કવિ શ્રી રવીન્દ્ર પારેખને પ્રિયતમાની આંખમાં જ જ્યોતિ દેખાય છે, એને આજીજી કરે છે કે દીવો સહેજ નજીક લઈ આવ તું પણ એમને તો આંખમાં સમાયેલ તેજ સ્પર્શથી પારખવું છે એટલે જ એ દીવાને સહેજ નજીક લાવવાની અરજી કરી પ્રિયતમાને જ નજીક બોલાવે છે અને કહે છે કે,

એક દીવો હાથમાં લઇ આવ તું, 
તે પછી તોફાનને બોલાવ તું.
આંખ છે કે જ્યોત સમજાતું નથી,
સહેજ તો દીવો નજીક લઇ આવ તું.
 – રવીન્દ્ર પારેખ
એ જ કવિ એમના બીજા કાવ્યમાં એ  પોતે જ દીવો છે અને એમના અનુભવના ઉજાસે એમનો આધાર લઈને જીવવાની ખુલ્લા દિલની વાત કરે છે અને કહે છે,

હું છું દીવો –

લો, મારો આધાર લઇને તમેય થોડું જીવો…
– રવીન્દ્ર પારેખ

એક દીવો છાતી કાઢીને
છડેચોક ઝળહળે,
તો એ અંધારાના
સઘળા અહંકારને દળે.
– રમેશ પારેખ

દરેક શૈલીમાં લખનાર કવિ રમેશ પારેખ પણ એક સંઘર્ષ કરતા વ્યક્તિની જાતને દિવા સાથે સરખાવતાં ખુબ સરસ અછાંદસ કાવ્ય આપે છે. આપણી આસપાસનો અંધકાર કે ઉજાસ એ આપણી વિચારશરણી છે એટલે કવિ કવિ હકાર દ્રશ્ય વર્ણવતા કહે છે કે જે વ્યક્તિ છાતી કાઢીને જીવે છે એ એનાં આસપાસ પોતાના અને બીજાના માટે ઉજાસ જ ફેલાવે છે, અંધકારને ક્યાંય દળીને ધૂળ બનાવી દે છે.

મૌલિક “વિચાર”

આંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ.

ankj-sneh-no-dariyoઆંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ.
આંખ જ નશીલો ડંખ છે સાજન, તારી આંખ જ સૂરોનું સગપણ.
તારી આંખમાં મારી જવાની ડોલે, તન અને મનમાં સરગમ બોલે,
તારા આંખમાં રમતી કિકિઓમાં જ,  મારા વિચારોનું થતું સર્જન.
તારી આંખને આવી તેં કેવી ભાષા, બુઠ્ઠી કરે મારી કલમની અણીઓ,
તારી આંખનાં બસ એક જ પલકારે, નાસી છુટે મારુ ઘડપણ.
તારી આંખમાં વસતી આ ચાંદનીમાં, ભીનું થઈ જાય આ સૂકું રણ.
તારી આંખ મારા હૃદયનું સરનામું, તારી આંખ આ અતૂટ સંબંધની સમજણ.
આંખ જ સ્નેહનો દરિયો છે તારી, તારી આંખ જ મારુ દર્પણ..

મૌલિક “વિચાર”

Vicharyatra Oct 2016

vicharyatra-12_page_01

પ્રિય વાચક મિત્રો,

વિચારયાત્રાનો આ દિવાળી અંક

કહો કે પછી,

વિચારયાત્રાની ૧૨ મહિનાની સાહિત્યિક સફર….

vicharyatra-12

ઉપરની લીંક ઉપર ક્લિક કરી આપ મિત્રો દિવાળી અંક આપના લેપટોપ/મોબાઈલ/ટેબ્લેટમાં ડાઉનલોડ કરી શકો છો.

સર્વે મિત્રોને દિવાળી નિમિત્તે હાર્દિક શુભેચ્છાઓ….

નુતન વર્ષાભિનંદન

 

ચંદ્રનો અખૂટ શ્વાસ છે તું ચાંદની.

તેં જેવો શ્વાસ આપણી દોસ્તીને આપ્યો,
એવો વિશ્વાસનો અહેસાસ છે તું ચાંદની.

મેઘધનુષનાં રંગ પણ ફિક્કા છે,
આ દોસ્તીનો ઘેરો રંગ છે તું ચાંદની.

નવા સંબંધમાં જોડાઇ રહી તું આજે,
એ પરિવારને સોગાત છે તું ચાંદની.

મને પૂરો વિશ્વાસ છે તારી કાબિલિયત પર,
જન્મો જન્મનો અજોડ સંગાથ છે તું ચાંદની.

નામ તારું ચાંદની છે એટલે જ
 ચંદ્રનો અખૂટ શ્વાસ છે તું ચાંદની.

– મૌલિક “વિચાર”⁠⁠⁠⁠

======================================================================

Please click below to download VICHARYATRA September 2016 edition VICHARYATRA SEPTEMBER 2016

તારી તે કેવી કડવી છે વાણી મારી રાણી આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે

tari-te-kevi-kadavi-chhe-vaaani

(રાગ : આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે)

તારી તે કેવી કડવી છે વાણી મારી રાણી,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે.

તારું તડબૂચ જેવું મોઢું, જોઇ ઊંઘી પૂંછડીએ દોડુ,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે.

તારી ફેલાયેલી કાયા જાણે લીમડાની ઘેરી છાયા,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..

તારો સ્પર્શ વીજળીનો કંપ, “શ્વાસ” હવા પુરવાનો પંપ,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..

નાક તારું ચીબું જાણે કટાઈ ગયેલું છીબું,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..

મન મોહક તારી અદા, જાણે હનુમાનજીની ગદા
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..

મૌલિક “વિચાર”